Abstrakt
Ushbu maqolada jinoyatchilikning oldini olish sohasidagi O‘zbekiston Respublikasi va xorijiy mamlakatlar tajribasi qiyosiy-huquqiy tahlil qilingan. Mazkur maqolaning maqsadi jinoyatchilikning oldini olishning zamonaviy modellarini o‘rganish, O‘zbekistonning mavjud qonunchilik bazasi va amaliyotini baholash, shuningdek, xalqaro va xorijiy davlatlar tajribasidan foydalanish imkoniyatlarini aniqlashdan iborat. Maqolani yozish jarayonida rasmiy-yuridik, qiyosiy-huquqiy, tizimli-tarkibiy va statistik metodlardan foydalanilgan. Tahlillar natijasida Yaponiyada jamoatchilikka asoslangan “koban” tizimi, Germaniyadagi “ishonchli dalillarga asoslangan preventiv profilaktika tizimining yondashuvi”, Janubiy Koreyadagi “sun’iy intellekt va videokuzatuv texnologiyalari”, shuningdek, BMTning jinoyatchilikni oldini olish bo‘yicha xalqaro standartlari va tavsiyalari o‘rganilgan va O‘zbekiston amaliyoti bilan o‘zaro taqqoslangan. Maqolada O‘zbekistonning jinoyatchilikning oldini olish sohasidagi qonunchiligini xalqaro standartlar va andozalar asosida takomillashtirishga doir bir qancha aniq tavsiyalar bildirilgan. Xususan, O‘zbekistonda jinoyatchilikning oldini olishda raqamli texnologiyalardan samarali foydalanish istiqbollari, sohaga doir ilmiy tadqiqot institutlari faoliyatini takomillashtirishga qaratilgan takliflar ishlab chiqilgan. Shuningdek, O‘zbekistonga xos ijtimoiy-madaniy xususiyatlar, ya’ni “mahalla an’analari”, “oilaviy va qo‘shnichilik munosabatlari”ni hisobga olingan holda moslashtirilgan o‘ziga xos modelni ishlab chiqish lozimligi huquqiy jihatdan asoslantirilgan.
Библиографические ссылки
UNODC. Guidelines for the Prevention of Crime. ECOSOC Resolution 2002/13. United Nations Office on Drugs and Crime. https://www.unodc.org/unodc/justice-and-prison-reform/cpcj-crimeprevention-home.html
Crime rate in Uzbekistan: MIA reports nearly 200 offenses per 100,000 people for 2024. https://kun.uz/en/news/2025/02/27/crime-rate-in-uzbekistan-mia-reports-nearly-200-offenses-per-100000-people-for-2024
S.Niyozova, N.Salayev. Kriminologiya (maxsus qism). Darslik. T.: 2024. TDYU nahsriyoti. 153-b. https://library-tsul.uz/kriminologiya-maxsus-qism-niyozova-s-salayev-n-2024/
Франк Л.В. Виктимология и виктимность: Душанбе. 1972. – B.8-12. [Frank L.V. Victimology and victimization. Dushanbe. 1972. P.8-12].
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 15.01.2024-yildagi “Jamoat xavfsizligini taʼminlash va jinoyatchilikka qarshi kurashish sohasini ilmiy tadqiq qilish faoliyatini sifat jihatidan yangi bosqichga koʻtarish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PF-10-son Farmoni. Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 16.01.2024-y., 06/24/10/0031-son. https://lex.uz/uz/docs/-6755597
Hino K. Plus Bouhan: A new community-based approach to crime prevention in Japan. International Journal of Law, Crime and Justice. 2018;53:78-90. doi:10.1016/j.ijlcj.2018.03.002
Héra G. The Japanese kōban community policing system. Belügyi Szemle. 2024;1:1-25. https://www.researchgate.net/publication/377804573
Hino K, Chronopoulos T. A review of crime prevention activities in a Japanese local government area since 2008: Beautiful Windows Movement in Adachi Ward. Crime Prevention and Community Safety. 2021;23:256-275. doi:10.1057/s41300-021-00114-w
Hino K. Plus Bouhan: A new community-based approach to crime prevention in Japan. International Journal of Law, Crime and Justice. 2018;53:78-90. doi:10.1016/j.ijlcj.2018.03.002
Bundeskriminalamt (BKA). Crime Control Strategy. https://www.bka.de/EN/OurTasks/Remit/CentralAgency/CrimeControlStrategy/crimeControlStrategy_node.html
Feltes T. Community Policing in Germany. In: IFSH (ed.), OSCE Yearbook 2013. Baden-Baden; 2014. pp. 219-230.
Kriminalistisch-kriminologische Forschungsgruppe. Crime Prevention in Germany: Selected Projects. 2004. https://www.kriminalpraevention.de/files/DFK/sprachen/en/09selected-projects-2004.pdf
Bundeskriminalamt (BKA). Crime Control Strategy. https://www.bka.de/EN/OurTasks/Remit/CentralAgency/CrimeControlStrategy/crimeControlStrategy_node.html
Enhanced CCTV surveillance bolsters crime prevention across Seoul. The Korea Times, August 18, 2025. https://www.koreatimes.co.kr/southkorea/law-crime/20250819/enhanced-cctv-surveillance-bolsters-crime-prevention-across-seoul
Seoul Metropolitan Government. Smart Public Safety. https://english.seoul.go.kr/seoul-policy-archive/smart-public-safety/
IFSEC Global. The use of AI in predicting future crime in South Korea. 2020. https://www.ifsecglobal.com/video-surveillance/the-use-of-ai-in-predicting-future-crime-in-south-korea/
UNODC. Handbook on the Crime Prevention Guidelines: Making them work. United Nations, New York; 2010. https://www.unodc.org/pdf/criminal_justice/Handbook_on_Crime_Prevention_Guidelines_-_Making_them_work.pdf
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 30.04.2025-yildagi “Axborot texnologiyalari yordamida sodir etiladigan jinoyatlarga qarshi kurashish faoliyatini yanada kuchaytirishga qaratilgan chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi PQ-153-son qarori. Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 06.05.2025-y., 07/25/153/0411-son. https://www.lex.uz/ru/docs/-7511145
UNODC. Crime Prevention and Criminal Justice Reform — Model Strategies on Reducing Reoffending. 2025. https://www.unodc.org/unodc/justice-and-prison-reform/cpcj-model-strategies-on-reducing-reoffending.html