Kalit so‘zlar
Как цитировать
Abstrakt
Mazkur ilmiy maqolada mehnat huquqining muhim instituti hisoblangan ijtimoiy sheriklik tizimida jamoaviy muzokaralarning tutgan o‘rni va ahamiyati tizimli ilmiy-huquqiy yondashuv asosida tahlil etilgan. Muallif jamoaviy muzokaralarning nazariy-huquqiy asoslarini yoritish bilan birga, ularning shakllanish bosqichlari, xalqaro huquqiy manbalardagi talqini hamda milliy mehnat qonunchiligidagi o‘rni va rivojlanish yo‘nalishlarini batafsil ochib beradi. Xususan, Xalqaro Mehnat Tashkiloti konvensiyalarida nazarda tutilgan qoidalar asosida jamoaviy muzokaralarning huquqiy mazmuni tahlil qilinib, ularni milliy huquq tizimiga joriy etish zarurati ilmiy jihatdan asoslab berilgan.
Shuningdek, jamoaviy muzokaralarning ijtimoiy muloqot shakli sifatidagi o‘rni, mehnat munosabatlarida tomonlar manfaatlari muvozanatini ta’minlash, ijtimoiy-mehnat nizolarining oldini olish hamda ijtimoiy barqarorlikni mustahkamlashdagi ahamiyati huquqiy nuqtayi nazardan asoslab berilgan. Muallif jamoaviy muzokaralar yakunida tuziladigan jamoa shartnomalari va kelishuvlarning lokal normativ-huquqiy hujjat sifatidagi maqomini, ularning majburiyligi hamda mehnat munosabatlarini shartnomaviy tartibga solishdagi o‘rnini izchil bayon etadi.
Qiyosiy-huquqiy tahlil asosida Germaniya, Fransiya va Buyuk Britaniya kabi davlatlar tajribasi o‘rganilib, ularning ilg‘or jihatlarini milliy mehnat huquqi tizimiga moslashtirish imkoniyatlari ko‘rsatib berilgan. Muallif tomonidan mehnat qonunchiligini takomillashtirish, jamoaviy muzokaralar samaradorligini oshirish, ijtimoiy sheriklik mexanizmlarini mustahkamlash hamda tomonlar o‘rtasida samarali ijtimoiy muloqotni rivojlantirishga qaratilgan ilmiy asoslangan taklif va tavsiyalar ilgari surilgan.
Библиографические ссылки
Shaw O. The Role of Labor Unions in Shaping Industrial Economies in the 19th Century. – Historia Magna, 2025. https://books.apple.com/fr/book/the-role-of-labor-unions-in-shaping-industrial/id6744837769
XMTning “Jamoa muzokaralarini olib borish to‘g‘risida”gi Konvensiyasi. https://lex.uz/docs/-2686227.
Рзаева Гузалья Тургунбаевна. «Совершенствование деятельности первичных профессиональных союзов в организациях». Диссертация. Ташкент: – 2025 г. C-127.
Viktor Protsevsky. “Social partnership acts as a legal form for implementing the results of social dialogue”. Faculty of Law, H.S. Skovoroda Kharkiv National Pedagogical University 29, Alchevskyh (Artema) Str., Kharkiv, Ukraine, e-mail: muza.ok@ukr.net. P-54. https://fmv.euba.sk/www_write/files/dokumenty/vedavyskum/almanach/almanach_4_2018.pdf?utm_source=chatgpt.com.
Isayev M.N. Oʻzbekiston kasaba uyushmalari Federatsiyasi mehnatkashlarning ijtimoiy-iqtisodiy manfaatlarini himoya qilish bo‘limi mudiri, texnika fanlari nomzodi. “Mehnat sohasidagi ijtimoiy sheriklik asoslari”. “Zarvaraq” nashriyoti. Toshkent. 2021. https://kasaba.uz/.
Kalandar Abdurahmonov. Mehnat iqtisodiyoti: Nazariya va amaliyot / Darslik. Qayta ishlangan va to‘ldirilgan 3-nashri. Т.: Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi “Fan” nashriyoti davlat korxonasi, Т.: 2019.-469 b.
TIKHOMIROV, YU. A. - RAFALYUK, E. E. - KHLUDENEVA, N. I. (2015): Legal models and reality, p. 18 32, 85-98.
Didry, Claude & Jobert, Annette. (2011). Social Dialogue and Deliberation: a New Dimension in European Industrial Relations. https://shs.hal.science/halshs-00601846/file/Didry_et_Jobert_Social_dialogue_and_deliberation-final-1.pdf
Лушникова М. Государство, работодатели и работники. С. 145.
Oʻzbekiston Respublikasining 2025-yil 20-oktabrdagi “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartishlar kiritish toʻgʻrisida” OʻRQ-1089-sonli Qonuni. https://lex.uz/ru/docs/-7775310.
Чуча С.Ю. Социальное партнерство в сфере труда: формирование и перспективы развития правового регулирования в Российской Федерaции: Диссертaция. - Омск, 2004. https://www.dissercat.com/content/sotsialnoe-partnerstvo-v-sfere-truda-stanovlenie-i-perspektivy-razvitiya-pravovogo-regulirov
K.Georg. “The Labour Principles.” (2016). https://www.ilo.org/sites/default/files/2025-10/International%20Journal%20of%20Labour%20Research%202025%20Full%20report.pdf
KISELEV, I. YA. (1995): International legal regulation of labor (international labor standards), p. 76.
https://www.oecd.org/en/topics/collective-bargaining-and-social-dialogue.html .
OECD (2019), Negotiating Our Way Up: Collective Bargaining in a Changing World of Work, OECD Publishing, Paris, https://doi.org/10.1787/1fd2da34-en.
Takala, Jukka & G, Albracht & P, Baichoo & I, Christensen & Caborn, Joannah & I, Fedotov & V, Forastieri & M, Gifford & Gold, David & Husberg, Wiking & T, Kawakami & W, Kim & A, Lopez-Valcarcel & M, Machida & Muchiri, Franci & M, Nahmias & S, Niu & A, Rice & B, Treichel & Watfa, Nawras. (2005). ILO Introductory Report: Decent Work - Safe Work.
Рзаева Гузалья Тургунбаевна. «Совершенствование деятельности первичных профессиональных союзов в организатсиях». Диссертатсия. Ташкент: – 2025 г. C-25.
ABDUG‘AFFOROV J. (2025). JAMOA SHARTNOMASI – IJTIMOIY SHERIKLIKNING ASOSIY HUJJATI SIFATIDA. YURIST AXBOROTNOMASI, 8(6), 103–111. Retrieved from https://yuristjournal.uz/index.php/lawyer-herald/article/view/1166.
O‘zbekiston kasaba uyushmalari Federatsiyasining mehnatkashlarning ijtimoiy-iqtisodiy manfaatlarini himoya qilish bo‘limi mudiri M.Isayev bilan o‘tkazilgan intervyu stenogrammasi. 2025-yil.
E.A.Sokolov. Mehnat va huquqi yoki korxonalar xodimlari o‘z mehnat huquqi va kafolatlarini qanday himoya qilishi kerak: Aholi uchun yuridik qo‘llanma/ -T.: “Turon-Iqbol”, 2009.-455-bet.
B.Ch.Yarashev. Mehnat munosabatlarini lokal huquqiy tartibga solish: Dissertatsiya…y.f.f.d. – T. 2022. B–57.
Рзаева Гузалья Тургунбаевна. «Совершенствование деятельности первичных профессиональных союзов в организатсиях». Диссертация. Ташкент: – 2025 г. C-77.
Fransiya Mehnat kodeksi (Code du travail) https://www.legifrance.gouv.fr/.
Рзаева Гузалья Тургунбаевна. «Совершенствование деятельности первичных профессиональных союзов в организатсиях». Диссертация. Ташкент: – 2025 г. C-61.
Xalqaro Mehnat Tashkilotining “Jamoaviy muzokaralar to‘g‘risida”gi 1981-yildagi 154-sonli Konvensiyasi. . https://lex.uz/docs/-2736522.
B.Ch.Yarashev. Mehnat munosabatlarini lokal huquqiy tartibga solish: Dissertatsiya…y.f.f.d. – T. 2022. B–45.
Г.Ж.Саттарова.. Коллективно-договорное регулирование трудовых отношений в Республике Узбекистан: автореф...дис...юр.фан.бўй.фал.док. – Т. 2009. https://labourlaw.uz/wp-content/uploads/2023/07/Sattarova-avtorf-2-26.pdf
L.Rahimqulova. “Jamoaviy mehnat nizolarini ko‘rib chiqish va hal etishni huquqiy tartibga solish”. Dissertatsiya. Toshkent. 2026 yil. 230-b.
https://www.gesetze-im-internet.de/betrvg/.
Collective Bargaining in the UK: The Key to ‘Levelling Up’ https://unions21.org/ideas/all-ideas/collective-bargaining-in-the-uk-the-key-to-levelling-up?utm_source=chatgpt.com .
Elvander N. The Swedish Bargaining System // European Journal of Industrial Relations. – 2002. – Vol. 8, No. 2. – P. 197–216.
Mehnat sohasidagi ijtimoiy sheriklikning mohiyati. (2025). Jamiyat va innovatsiyalar, 6 (6 / S), 335-342. https://doi.org/10.47689/2181-1415-vol6-iss6/S-pp335-342.
Горохова Виктория Борисовна (2019). Регулирование социально-трудовых отношений в Швеции. Экономика труда, 6 (1), 59.
Melnychuk, N. O., Kulachok-Titova, L. V., Sevryukov, D. H., Ostapenko, Y. O., & Shkoda, V. M. (2022). Conceptual principles of international cooperation in labour relations. Work Organisation, Labour & Globalisation, 16(2), 158–172. https://www.jstor.org/stable/48691519.
L.Rahimqulova. “Jamoaviy mehnat nizolarini ko‘rib chiqish va hal etishni huquqiy tartibga solish”. Dissertatsiya. Toshkent. 2026 yil. 230-b.