Аннотация
В данной научной статье с позиции научно-правового подхода комплексно и системно анализируются роль и значение коллективных переговоров как важного института социального партнерства в трудовом праве. Автор раскрывает теоретико-правовые основы коллективных переговоров, а также подробно освещает этапы их формирования, отражение в международных правовых источниках и место в национальном трудовом законодательстве. В частности, на основе положений конвенций Международной организации труда анализируется правовое содержание коллективных переговоров и обосновывается необходимость их внедрения в национальную правовую систему.
Также обосновывается роль коллективных переговоров как формы социального диалога, их значение в обеспечении баланса интересов сторон трудовых отношений, предупреждении социально-трудовых споров и укреплении социальной стабильности. Автор последовательно раскрывает правовую природу коллективных договоров и соглашений как локальных нормативно-правовых актов, их обязательную силу и значение в договорном регулировании трудовых отношений.
На основе сравнительно-правового анализа изучен опыт таких государств, как Германия, Франция и Великобритания, и определены возможности адаптации их передовых практик в национальную систему трудового права. В статье также сформулированы научно обоснованные предложения и рекомендации, направленные на совершенствование трудового законодательства, повышение эффективности коллективных переговоров, укрепление механизмов социального партнерства и развитие эффективного социального диалога.
Библиографические ссылки
Shaw O. The Role of Labor Unions in Shaping Industrial Economies in the 19th Century. – Historia Magna, 2025. https://books.apple.com/fr/book/the-role-of-labor-unions-in-shaping-industrial/id6744837769
XMTning “Jamoa muzokaralarini olib borish to‘g‘risida”gi Konvensiyasi. https://lex.uz/docs/-2686227.
Рзаева Гузалья Тургунбаевна. «Совершенствование деятельности первичных профессиональных союзов в организациях». Диссертация. Ташкент: – 2025 г. C-127.
Viktor Protsevsky. “Social partnership acts as a legal form for implementing the results of social dialogue”. Faculty of Law, H.S. Skovoroda Kharkiv National Pedagogical University 29, Alchevskyh (Artema) Str., Kharkiv, Ukraine, e-mail: muza.ok@ukr.net. P-54. https://fmv.euba.sk/www_write/files/dokumenty/vedavyskum/almanach/almanach_4_2018.pdf?utm_source=chatgpt.com.
Isayev M.N. Oʻzbekiston kasaba uyushmalari Federatsiyasi mehnatkashlarning ijtimoiy-iqtisodiy manfaatlarini himoya qilish bo‘limi mudiri, texnika fanlari nomzodi. “Mehnat sohasidagi ijtimoiy sheriklik asoslari”. “Zarvaraq” nashriyoti. Toshkent. 2021. https://kasaba.uz/.
Kalandar Abdurahmonov. Mehnat iqtisodiyoti: Nazariya va amaliyot / Darslik. Qayta ishlangan va to‘ldirilgan 3-nashri. Т.: Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi “Fan” nashriyoti davlat korxonasi, Т.: 2019.-469 b.
TIKHOMIROV, YU. A. - RAFALYUK, E. E. - KHLUDENEVA, N. I. (2015): Legal models and reality, p. 18 32, 85-98.
Didry, Claude & Jobert, Annette. (2011). Social Dialogue and Deliberation: a New Dimension in European Industrial Relations. https://shs.hal.science/halshs-00601846/file/Didry_et_Jobert_Social_dialogue_and_deliberation-final-1.pdf
Лушникова М. Государство, работодатели и работники. С. 145.
Oʻzbekiston Respublikasining 2025-yil 20-oktabrdagi “Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartishlar kiritish toʻgʻrisida” OʻRQ-1089-sonli Qonuni. https://lex.uz/ru/docs/-7775310.
Чуча С.Ю. Социальное партнерство в сфере труда: формирование и перспективы развития правового регулирования в Российской Федерaции: Диссертaция. - Омск, 2004. https://www.dissercat.com/content/sotsialnoe-partnerstvo-v-sfere-truda-stanovlenie-i-perspektivy-razvitiya-pravovogo-regulirov
K.Georg. “The Labour Principles.” (2016). https://www.ilo.org/sites/default/files/2025-10/International%20Journal%20of%20Labour%20Research%202025%20Full%20report.pdf
KISELEV, I. YA. (1995): International legal regulation of labor (international labor standards), p. 76.
https://www.oecd.org/en/topics/collective-bargaining-and-social-dialogue.html .
OECD (2019), Negotiating Our Way Up: Collective Bargaining in a Changing World of Work, OECD Publishing, Paris, https://doi.org/10.1787/1fd2da34-en.
Takala, Jukka & G, Albracht & P, Baichoo & I, Christensen & Caborn, Joannah & I, Fedotov & V, Forastieri & M, Gifford & Gold, David & Husberg, Wiking & T, Kawakami & W, Kim & A, Lopez-Valcarcel & M, Machida & Muchiri, Franci & M, Nahmias & S, Niu & A, Rice & B, Treichel & Watfa, Nawras. (2005). ILO Introductory Report: Decent Work - Safe Work.
Рзаева Гузалья Тургунбаевна. «Совершенствование деятельности первичных профессиональных союзов в организатсиях». Диссертатсия. Ташкент: – 2025 г. C-25.
ABDUG‘AFFOROV J. (2025). JAMOA SHARTNOMASI – IJTIMOIY SHERIKLIKNING ASOSIY HUJJATI SIFATIDA. YURIST AXBOROTNOMASI, 8(6), 103–111. Retrieved from https://yuristjournal.uz/index.php/lawyer-herald/article/view/1166.
O‘zbekiston kasaba uyushmalari Federatsiyasining mehnatkashlarning ijtimoiy-iqtisodiy manfaatlarini himoya qilish bo‘limi mudiri M.Isayev bilan o‘tkazilgan intervyu stenogrammasi. 2025-yil.
E.A.Sokolov. Mehnat va huquqi yoki korxonalar xodimlari o‘z mehnat huquqi va kafolatlarini qanday himoya qilishi kerak: Aholi uchun yuridik qo‘llanma/ -T.: “Turon-Iqbol”, 2009.-455-bet.
B.Ch.Yarashev. Mehnat munosabatlarini lokal huquqiy tartibga solish: Dissertatsiya…y.f.f.d. – T. 2022. B–57.
Рзаева Гузалья Тургунбаевна. «Совершенствование деятельности первичных профессиональных союзов в организатсиях». Диссертация. Ташкент: – 2025 г. C-77.
Fransiya Mehnat kodeksi (Code du travail) https://www.legifrance.gouv.fr/.
Рзаева Гузалья Тургунбаевна. «Совершенствование деятельности первичных профессиональных союзов в организатсиях». Диссертация. Ташкент: – 2025 г. C-61.
Xalqaro Mehnat Tashkilotining “Jamoaviy muzokaralar to‘g‘risida”gi 1981-yildagi 154-sonli Konvensiyasi. . https://lex.uz/docs/-2736522.
B.Ch.Yarashev. Mehnat munosabatlarini lokal huquqiy tartibga solish: Dissertatsiya…y.f.f.d. – T. 2022. B–45.
Г.Ж.Саттарова.. Коллективно-договорное регулирование трудовых отношений в Республике Узбекистан: автореф...дис...юр.фан.бўй.фал.док. – Т. 2009. https://labourlaw.uz/wp-content/uploads/2023/07/Sattarova-avtorf-2-26.pdf
L.Rahimqulova. “Jamoaviy mehnat nizolarini ko‘rib chiqish va hal etishni huquqiy tartibga solish”. Dissertatsiya. Toshkent. 2026 yil. 230-b.
https://www.gesetze-im-internet.de/betrvg/.
Collective Bargaining in the UK: The Key to ‘Levelling Up’ https://unions21.org/ideas/all-ideas/collective-bargaining-in-the-uk-the-key-to-levelling-up?utm_source=chatgpt.com .
Elvander N. The Swedish Bargaining System // European Journal of Industrial Relations. – 2002. – Vol. 8, No. 2. – P. 197–216.
Mehnat sohasidagi ijtimoiy sheriklikning mohiyati. (2025). Jamiyat va innovatsiyalar, 6 (6 / S), 335-342. https://doi.org/10.47689/2181-1415-vol6-iss6/S-pp335-342.
Горохова Виктория Борисовна (2019). Регулирование социально-трудовых отношений в Швеции. Экономика труда, 6 (1), 59.
Melnychuk, N. O., Kulachok-Titova, L. V., Sevryukov, D. H., Ostapenko, Y. O., & Shkoda, V. M. (2022). Conceptual principles of international cooperation in labour relations. Work Organisation, Labour & Globalisation, 16(2), 158–172. https://www.jstor.org/stable/48691519.
L.Rahimqulova. “Jamoaviy mehnat nizolarini ko‘rib chiqish va hal etishni huquqiy tartibga solish”. Dissertatsiya. Toshkent. 2026 yil. 230-b.