Kalit so‘zlar
Как цитировать
Abstrakt
Maqolada raqamli transformatsiya sharoitida tibbiyot sohasida axborot almashinuvi, tibbiy ma’lumotlarni yig‘ish, saqlash va qayta ishlash jarayonlarining jadallashuvi fonida anatomik va fiziologik tibbiy ma’lumotlar xavfsizligini ta’minlashning o‘ziga xos jihatlari yoritiladi. Ushbu ma’lumotlar bemorning biologik identifikatsiyasi, genetik va biometrik xususiyatlari bilan bevosita bog‘liqligi sababli shaxsiy hayot daxlsizligi, sha’n va qadr-qimmat kabi nomulkiy huquqlarning yadro elementini tashkil etishi asoslab beriladi. Maqolada tibbiy ma’lumotlar xavfsizligini ta’minlashning an’anaviy fuqaroviy-huquqiy mexanizmlari (tibbiy xizmat shartnomasi, tibbiy sirni saqlash majburiyati, delikt javobgarligi, nomulkiy zarar kompensatsiyasi) hamda yuqori sezgir ma’lumotlarga nisbatan differensial yondashuv zarurati tahlil qilinadi. Shuningdek, rozilik institutining “ongli-aniq-maqsadli” modeli, maqsadlilik va cheklanganlik prinsiplarini kuchaytirish, shifokor hamda uchinchi shaxslarning (platforma operatorlari, sug‘urtachilar, davlat organlari) majburiyatlarini aniq belgilash orqali huquqiy himoyani takomillashtirish yo‘nalishlari taklif etiladi. Xulosa sifatida raqamlashtirish davrida anatomik va fiziologik tibbiy ma’lumotlarni muhofaza qilish fuqaroviy huquq nazariyasi va amaliyoti uchun dolzarb vazifa ekani, bu sohada samarali kompensatsiya mexanizmlari va huquqbuzarliklarni oldini olishga qaratilgan huquqiy rejimni kuchaytirish zarurligi ta’kidlanadi.
Библиографические ссылки
O‘zbekiston Respublikasi Qonuni “Shaxsga doir ma’lumotlar to‘g‘risida” (27.06.2019-y.).
Yusupova F.- Sog‘liqni saqlash sohasida shaxsiy ma’lumotlar xavfsizligini ta‘minlashning huquqiy jihatlari “Yurisprudensiya” huquqiy ilmiy-amaliy jurnali, 2024-yil 5-son.
Юсупова Ф. - Медицинские услуги в эпоху цифровой трансформации: правовые аспекты телемедицины Том 4 № 4 (2025): Научный журна "Legalitas" https://legalitas.semuniver.kz/index.php/main/article/view/143
Kudinova K.I. Tibbiyot sohasida zarar qoplash majburiyatlari va tibbiy axborot sifati/ishonchliligi bilan bog‘liq risklar bo‘yicha ilmiy yondashuvlar (ilmiy maqola/monografiya).
Makarychev A.G.; Strokova O.G.; Moiseeva M.A. Tibbiy xizmatlar majburiyatlarining o‘ziga xosligi, natijaning kafolatlanmasligi, xizmat sifatini obyektiv baholash muammolari hamda bemor huquqlarini himoya qilish bo‘yicha ilmiy tadqiqotlar (ilmiy maqola/monografiyalar to‘plami).
Shojaei, P.; Vlahu-Gjorgievska, E.; Chow, Y.-W. Security and Privacy of Technologies in Health Information Systems: A Systematic Literature Review. Computers 2024, 13, 41. https://doi.org/10.3390/computers13020041.
Warren SD, Brandeis LD. The right to privacy. Harv Law Rev. 1890;4(5):193–22. https://www.cs.cornell.edu/~shmat/courses/cs5436/warren-brandeis.pdf
Yevropa Ittifoqi: Regulation (EU) 2016/679 of the European Parliament and of the Council of 27 April 2016 (GDPR) — xususan 9-modda (maxsus toifadagi ma’lumotlar). https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2016/679/oj
Germaniya Federal ma’lumotlarni himoya qilish to‘g‘risidagi Qonuni (Bundesdatenschutzgesetz, BDSG) https://www.gesetze-im-internet.de/bdsg_2018/.
Germaniya Asosiy Qonuni (Grundgesetz) — 1-modda (inson qadr-qimmati), 2-modda (shaxs erkinligi) https://www.gesetze-im-internet.de/gg/BJNR000010949.html.
Germaniya Federal Konstitutsiyaviy sudi qarori: Volkszählungsurteil (Aholini ro‘yxatga olish bo‘yicha qaror), 1983-y. (Recht auf informationelle Selbstbestimmung doktrinasi) https://www.uni-potsdam.de/de/rechtskunde-online/rechtsgebiete/oeffentliches-recht/grundrechte/allgemeines-persoenlichkeitsrecht-art-2-ivm-1-gg-apr.
Inson huquqlari va asosiy erkinliklarini himoya qilish to‘g‘risidagi Yevropa Konvensiyasi (ECHR) — 8-modda (shaxsiy va oilaviy hayotga hurmat) https://www.europarl.europa.eu/about-parliament/en/democracy-and-human-rights/fundamental-rights-in-the-eu?&at_campaign=2024-AboutParliament&at_medium=Google_Ads&at_platform=Search&at_creation=RSA&at_goal=TR_G&at_advertiser=Webcomm&at_topic=Fundamental&at_location=FR&gad_source=1&gad_campaignid=23089612950&gbraid=0AAAABBTrHUnOveUr8OYljUX21ZsboQJ3W&gclid=Cj0KCQiA49XMBhDRARIsAOOKJHZGuup1r6oC2OX07a2pm1FRcQLwYhw4PsPtndW4lzPGWAaSKtUY3XgaArHZEALw_wcB .
Yevropa Inson Huquqlari Sudi: Z. v. Finland (tibbiy axborot maxfiyligi va oshkor etilishi bo‘yicha yondashuv). https://hudoc.echr.coe.int/rus#{%22itemid%22:[%22001-58033%22]}
Yevropa Inson Huquqlari Sudi: I. v. Finland (tibbiy axborot tizimlarida ruxsatsiz kirish va davlatning ijobiy majburiyatlari). https://hudoc.echr.coe.int/rus#{%22itemid%22:[%22001-58033%22]}
Fransiya Fuqarolik kodeksi (Code civil) — 9-modda (shaxsiy hayot daxlsizligi) https://www.legifrance.gouv.fr/codes/texte_lc/LEGITEXT000006070721/.
Fransiya Jamoat salomatligi kodeksi (Code de la santé publique) — tibbiy sir (secret médical)ni saqlash majburiyatiga oid normalar. https://www.legifrance.gouv.fr/codes/texte_lc/LEGITEXT000006072665/